Jeśli prowadzisz jednoosobową działalność gospodarczą i masz długi względem kontrahentów, instytucji finansowych czy podatkowych, realizując egzekucję, komornik może zająć nie tylko firmowy majątek (np. kupione na firmę auto), ale także Twój majątek osobisty (np. prywatny samochód, mieszkanie, sprzęt komputerowy etc.). Czy jeśli jesteś w związku małżeńskim, egzekucja może objąć także majątek Twojego małżonka? Zanim odpowiemy na to pytanie, sprawdźmy, czym jest w praktyce ustrój majątkowy.
Czym jest małżeński ustrój majątkowy?
W każdym małżeństwie obowiązuje określony ustrój majątkowy. Najbardziej popularnym i najczęściej wybieranym przez pary jest ustrój małżeńskiej wspólności majątkowej. W praktyce oznacza on, że nabyty po ślubie majątek staje się automatycznie „częścią wspólną” należącą do obu osób. Zgodnie z zapisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie mogą zdecydować o ustanowieniu w małżeństwie ustroju rozdzielności majątkowej. Jeśli tak się stanie, nie będą mieli wspólnego majątku, a jedynie dwa majątki odrębne, należące do każdej ze stron.
Czy komornik może zająć majątek małżonka przedsiębiorcy?
Jeśli para zdecydowała o ustanowieniu wspólności majątkowej, założona po zawarciu związku małżeńskiego firma będzie składnikiem wspólnego majątku małżonków. To, czy komornik może realizować egzekucję także z majątku wspólnego małżonków — zależy od jednej kluczowej kwestii zdefiniowanej przez art. 41 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Zgodnie z jego brzmieniem:
§ 1. Jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie za zgodą drugiego małżonka, wierzyciel może żądać zaspokojenia także z majątku wspólnego małżonków.
§ 2. Jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie bez zgody drugiego małżonka albo zobowiązanie jednego z małżonków nie wynika z czynności prawnej, wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku osobistego dłużnika, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści uzyskanych z jego praw, o których mowa w art. 33 pkt 9, a jeżeli wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa, także z przedmiotów majątkowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa.
§ 3. Jeżeli wierzytelność powstała przed powstaniem wspólności lub dotyczy majątku osobistego jednego z małżonków, wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku osobistego dłużnika, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści uzyskanych z jego praw, o których mowa w art. 33 pkt 9.
- Jeśli wierzyciel wykaże, że zobowiązanie powstało w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej, a przedsiębiorstwo wchodzi w skład majątku wspólnego, sąd może nadać klauzulę wykonalności także przeciwko małżonkowi przedsiębiorcy — z ograniczeniem jego odpowiedzialności do majątku wspólnego. W takiej sytuacji komornik będzie mógł prowadzić egzekucję ze składników majątku wspólnego, w tym również z przedsiębiorstwa.
- Jeśli wierzyciel udowodni również, że małżonek zadłużonego przedsiębiorcy wyraził zgodę na zaciągnięcie zobowiązania będącego źródłem długu, komornik będzie mógł realizować egzekucję ze wszystkich składowych majątku wspólnego przedsiębiorcy i jego małżonka.
Art 787 Kodeksu postępowania cywilnego mówi bowiem:
Tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim sąd nada klauzulę wykonalności także przeciwko jej małżonkowi z ograniczeniem jego odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością majątkową, jeżeli wierzyciel wykaże dokumentem urzędowym lub prywatnym, że stwierdzona tytułem egzekucyjnym wierzytelność powstała z czynności prawnej dokonanej za zgodą małżonka dłużnika.
Tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim sąd nada klauzulę wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika z ograniczeniem jego odpowiedzialności do przedsiębiorstwa wchodzącego w skład majątku wspólnego małżonków, jeżeli wierzyciel wykaże dokumentem urzędowym lub prywatnym, że stwierdzona tytułem egzekucyjnym wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa.
Egzekucja komornicza z majątku osobistego małżonka dłużnika — czy to możliwe?
W przypadku wspólności majątkowej komornik może realizować egzekucję z majątku wspólnego małżonków (zgodnie z zasadami wskazanymi w poprzednim akapicie). Nie może jednak zająć składników majątku osobistego małżonka, który nie jest dłużnikiem.
Jeśli komornik realizuje egzekucję za długi męża, nie może zająć mieszkania (czy innych składników majątku), które żona nabyła przed ślubem i które stanowią elementy jej majątku osobistego.
Czy rozdzielność majątkowa (intercyza) chroni przed długami małżonka — przedsiębiorcy?
Co jednak w sytuacji, jeśli para podpisze intercyzę i zdecyduje o ustanowieniu rozdzielności majątkowej? Jeśli para ustanowi w swoim małżeństwie rozdzielność majątkową, małżonek, który nie jest przedsiębiorcą, uniknie odpowiedzialności za długi drugiego. Rozdzielność majątkowa chroni przed odpowiedzialnością za przyszłe zobowiązania współmałżonka, ale nie ma wpływu na zobowiązania powstałe przed jej zawarciem, chyba że sąd orzeknie inaczej. Zawarcie intercyzy powinny więc przemyśleć wszystkie pary, w których jedna ze stron planuje założenie firmy.
Ważne: rozdzielność majątkową można ustanowić na mocy zawartej przez małżonków w formę aktu notarialnego umowy lub sądownie. Postępowanie sądowe jest jedynym sposobem na ustanowienie rozdzielności z datą wsteczną. Co jednak istotne — jeśli Twój małżonek przedsiębiorca ma długi, z ustanowieniem rozdzielności nie czekaj do momentu, gdy komornik zapuka do drzwi. Jeśli sytuacja jest poważna, istnieje duże prawdopodobieństwo, że sąd weźmie pod uwagę interesy wierzyciela. Taką tezę potwierdza wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 1994 roku (sygn. I CRN 61/94):
Rodzina korzystająca z dochodów związanych z działalnością gospodarczą jednego ze współmałżonków musi też ponosić ujemne skutki takiej działalności. Niepowodzenia współmałżonka w działalności gospodarczej i zamiar uniemożliwienia wierzycielom egzekucji z majątku wspólnego nie mogą stanowić ważnego powodu do zniesienia wspólności majątkowej małżeńskiej w rozumieniu art. 52 § 1 k.r.o.
Kiedy rozdzielność majątkowa nie chroni przed firmowymi długami?
Kiedy rozdzielność majątkowa nie chroni przed firmowymi długami?
Rozdzielność majątkowa nie chroni przed długami, które powstały przed jej ustanowieniem – dotyczy to również zobowiązań wynikających z wcześniej zawartych umów, kredytów czy zaległości podatkowych. Od momentu ustanowienia rozdzielności osobisty majątek każdego z małżonków jest chroniony.
Jak wyjść z długów, jeśli Twoja sytuacja finansowa robi się coraz trudniejsza, a na zawarcie intercyzy jest już za późno?
Wierzyciel puka do drzwi? Sprawdź, jak możemy Ci pomóc
Kto pomaga wyjść z długów? Bank odmówił Ci finansowania? Jesteś w trudnej sytuacji finansowej i chcesz uzyskać kredyt na spłatę długów z zachowaniem wszystkich zasad bezpieczeństwa? Zaufaj profesjonalistom z Credit Hub. Znajdziemy dla Ciebie szyte na miarę finansowanie, które pomoże Ci odzyskać płynność finansową i wreszcie wyjść na prostą. Oferujemy pomoc w spłacie chwilówek, pożyczek i kredytów bankowych oraz innych zobowiązań.
Pamiętaj, że skuteczność wyjścia z długów zależy nie tylko od Twojej postawy i determinacji, ale także od wiedzy i doświadczenia firmy zajmującej się oddłużaniem.
Weź kredyt konsolidacyjny na spłatę zadłużenia. Nawet z negatywnymi wpisami w rejestrach dłużników